به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، دکتر محمود ابراهیمی، متخصص بیماریهای قلب و عروق و مؤلف کتاب «پشتیبان خورشید» در نشست علمی و بصیرتی بینالملل با گرایش محور مقاومت با موضوع «ابوطالب(علیهالسلام) مدرس عالی توحید» که بههمت مؤسسه و مرکز تخصصی حوزوی جبلالصبر، برگزار شد، با اشاره به جایگاه بیبدیل حضرت ابوطالب(علیهالسلام) در پاسداری از دین خدا، اظهار داشت: در تاریخ انبیا، پس از چهارده معصوم(علیهمالسلام)، هیچ شخصیتی به رفعت مقام حضرت ابوطالب(علیهالسلام) در حراست از توحید و صیانت از رسالت نرسیده است. ایمان او در مرتبهای از توحید ربوبی قرار دارد که فراتر از تعابیر رایج اعتقادی است و باید آن را در ساحت «کنش تاریخی و تمدنی» فهم کرد.
وی با قرائت اشعاری منسوب به حضرت ابوطالب(علیهالسلام) تأکید کرد: ایمان او در مرتبهای از توحید ربوبی قرار دارد که فراتر از تعابیر رایج اعتقادی است و باید آن را در ساحت «کنش تاریخی و تمدنی» فهم کرد.
حضرت ابوطالب(علیهالسلام)؛ فراتر از یک فرد، در قامت یک امت
ابراهیمی با اشاره به تعابیر امیرالمؤمنین(علیهالسلام) در توصیف پدر بزرگوارشان، گفت: امام علی(علیهالسلام) حضرت ابوطالب را پناه پناهندگان، باران خشکسالیها و نور تاریکیها میخواند. این تعابیر نشان میدهد که ابوطالب(علیهالسلام) صرفاً یک شخصیت تاریخی نیست، بلکه نقشی همسنگ یک امت و بلکه فراتر از آن ایفا کرده است.
وی افزود: فقدان حضرت ابوطالب(علیهالسلام) چنان ضربهای به پیکره نبوت وارد کرد که پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) آن سال را «عامالحزن» نامیدند؛ نه از باب اندوه شخصی، بلکه از آن رو که ستون فقرات اجتماعی و امنیتی دعوت نبوی به لرزه درآمد. در محاسبات اجتماعی متعارف، بقای دعوت پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) بدون حضور ابوطالب(علیهالسلام) عملاً ممکن نبود.
این پژوهشگر حوزوی با اشاره به نقش انحصاری حضرت ابوطالب(علیهالسلام) در حفظ امنیت پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) تصریح کرد: خود پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) فرمودند تا زمانی که ابوطالب زنده بود، قریش جرأت تعرض جدی به من نداشت. این همان معنای «جبلالصبر» است؛ صبری که پیش از حضرت زینب کبری(سلاماللهعلیها)، در این خاندان ریشه داشت و سرچشمه آن، حضرت ابوطالب(علیهالسلام) بود.
ابراهیمی با بررسی تاریخی مسئله ایمان حضرت ابوطالب(علیهالسلام) گفت:
در عصر پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) و حتی پس از رحلت ایشان، هیچ نزاع صریح و نظاممندی درباره ایمان یا عدم ایمان ابوطالب(علیهالسلام) وجود نداشت. این مسئله نه در سیرههای اولیه و نه در روایات قرن اول، بهعنوان یک چالش اعتقادی مطرح نشده است.
وی ادامه داد: این منازعه از زمانی آغاز شد که قدرتهای سیاسی، بهویژه در دوره اموی و سپس عباسی، برای تضعیف مشروعیت خاندان هاشم و جریان ولایت، نیازمند تخریب شخصیت محوری حضرت ابوطالب(علیهالسلام) شدند. از همینرو، ابهامسازیهای هدفمند و روایتسازیهای متأخر شکل گرفت و بهتدریج به یک نزاع کلامی تبدیل شد.
مؤلف کتاب «پشتیبان خورشید» تأکید کرد: نه اجماعی بر کفر حضرت ابوطالب(علیهالسلام) وجود دارد و نه این ادعا مبتنی بر روش معتبر تاریخنگاری است. حتی مورخان بزرگی چون بلاذری، در عین گزارش حمایتهای همهجانبه ابوطالب(علیهالسلام) از پیامبر(صلیاللهعلیهوآله)، در مسئله ایمان او سکوت کردهاند؛ سکوتی که خود قرینهای بر عدم وجود نزاع در دورههای نخست است.
وی با اشاره به دیدگاه مورخان شیعه همچون یعقوبی و مسعودی افزود: آنان ایمان مکتوم حضرت ابوطالب(علیهالسلام) را بر اساس الگوی قرآنی «مؤمن آلفرعون» تحلیل کردهاند؛ ایمانی که کتمان آن نه نشانه نفاق، بلکه راهبردی عقلانی برای صیانت از رسالت بوده است.
دفاع از ابوطالب(علیهالسلام)؛ دفاع از الگوی دینداری تاریخساز
دکتر ابراهیمی در جمعبندی سخنان خود تصریح کرد: دفاع از حضرت ابوطالب(علیهالسلام) دفاع از یک شخص تاریخی نیست، بلکه دفاع از یک الگوی دینداری مسئولانه، عقلانی و مؤثر است. انکار ایمان ابوطالب(علیهالسلام)، در واقع انکار امکان دینداری غیرشعاری و در عین حال تأثیرگذار در متن قدرت و بحران است.
وی افزود: ایمان ابوطالب(علیهالسلام) یک ایمان فعال و توحیدی است؛ ایمانی که در میدان خطر، بازدارندگی ایجاد میکند، تعارضها را مدیریت مینماید و امکان دعوت الهی را فراهم میسازد. چنین ایمانی هرگز به تصدیق ذهنی یا لفظی تقلیل نمییابد، بلکه موتور مولد قدرت برای صیانت از دین خداست.
این پژوهشگر حوزوی خاطرنشان کرد: اگر ابوطالب(علیهالسلام) نبود، دعوت مخفی پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) دوام نمیآورد، حمایت قبیلهای فرو میریخت و اساساً اسلام به مرحله هجرت نمیرسید. از این رو، ابوطالب(علیهالسلام) شرط وجودی پیشرفت اسلام در مرحله تأسیسی آن است.
وی در پایان تأکید کرد: رویکرد صحیح در تبیین جایگاه حضرت ابوطالب(علیهالسلام)، نه نزاع مذهبی، بلکه تحلیل تمدنی است. در تحلیل تمدنی، پرسش اصلی این نیست که افراد چه باوری داشتند، بلکه این است که چه نقشی در بقا، شکلگیری و صیانت از نظم دینی ایفا کردند. با این نگاه، عظمت توحیدی و تاریخی حضرت ابوطالب(علیهالسلام) آشکار میشود و بسیاری از شبهات، خودبهخود فرو میریزد.
نظر شما